Η κατανόηση του «κόσμου των γραπτών κειμένων» αποτελεί μία ευχάριστη περιπέτεια εξερεύνησης και αποκρυπτογράφησης των βαθιά κρυμμένων νοημάτων. Αυτό που χρειάζεται είναι η γνώση και η πρακτική εξάσκηση στον τρόπο της « αναγνωστικής κατανόησης » υπερπηδώντας κάθε είδους δυσκολία.

Τι είναι η «αναγνωστική κατανόηση»;

Η «αναγνωστική κατανόηση» ( < ανάγνωση < ἀνά + γιγνώσκω, γνωρίζω   /   < κατά + νοέω, -ῶ ) είναι μία βασική γνωστική δεξιότητα που εστιάζει στη βαθιά αντίληψη του νοήματος και της αλήθειας ενός κειμένου. Επομένως, ως εφαρμοσμένη ερμηνευτική διαδικασία βασίζεται στο περιγραφικό σχήμα που ξεκινά από το κείμενο (επιφάνεια) και οδηγείται στην ανίχνευση του νοήματος (βάθος).

Πώς θα αναπτύξουμε τις δεξιότητές μας στην «αναγνωστική κατανόηση»;

Πιο κάτω, παρουσιάζονται ορισμένες προτάσεις εφαρμογής οι οποίες είναι ενδεικτικές και όχι κλειστές στερεοτυπικές υποδείξεις.

Προσεκτική ανάγνωση.
Η προσέγγιση του κείμενου με μία ολοκληρωμένη και ακριβής ανάγνωση αποτελεί ένα σημαντικό βήμα κατανόησης. Επιπλέον, θα ήταν σκόπιμο να δίνεται έμφαση στον τίτλο – που σε πολλές περιπτώσεις μαρτυρεί το κεντρικό θέμα του κειμένου –, στην εισαγωγή και στη θεματική πάροδο της κάθε παραγράφου – οι οποίες προϊδεάζουν τον αναγνώστη για όλα όσα θα επακολουθήσουν.

αναγνωστική κατανόηση

Διασαφήνιση άγνωστων ή μη ξεκάθαρων λεξιλογικών και φρασεολογικών νοημάτων.

Βαρύνουσα σημασία στην κατανόηση αποτελεί η οικείωση με τις λέξεις και τις φράσεις του κειμένου. Αυτό, μπορεί να επιτευχθεί με τη διασαφήνιση των άγνωστων ή μη ξεκάθαρων νοημάτων ανατρέχοντας σε έγκυρες πηγές (λεξικά κ.ά.). Επιπρόσθετα, η οικείωση ενισχύεται με τη μελέτη της ετυμολογίας, της πολυσημίας, των ιστορικά διαδοχικών σημασιών που πιθανώς να υπάρχουν και της σύγκρισης ασυμφωνιών που ενδεχομένως να προκύπτουν σε διάφορες πηγές.

Διασαφήνιση άγνωστων ή μη ξεκάθαρων γνωστικών νοημάτων.
Ορισμένα κείμενα απευθύνονται σε συγκεκριμένο αναγνωστικό κοινό αναλόγως των γνωστικών απαιτήσεων που αναμένεται να έχουν με αποτέλεσμα να μην είναι «βατά» για τους υπόλοιπους. Έτσι, μπορεί για ορισμένους να παραλείπονται από τα κείμενα, απλώς, «τα ευκόλως ευνοούμενα» ενώ για άλλους να παραλείπονται χρήσιμες διευκρινήσεις με αποτέλεσμα «χάνεται» το νόημα. Επομένως, εάν ο αναγνώστης εντοπίσει, μέσα στο κείμενο που έχει ενώπιον του, γνωστικά κενά μπορεί να ενημερωθεί από την υπάρχουσα δευτερεύουσα βιβλιογραφία ώστε να γίνει το νόημα πιο κατανοητό.

αναγνωστική κατανόηση

Γενικό πλαίσιο κειμένου.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η τοποθέτηση του κειμένου μέσα στο γενικό πλαίσιο που ανήκει επειδή στην αντίθετη περίπτωση υπάρχει κίνδυνος να περιπαίσουμε σε παρερμηνείες. Συγκεκριμένα, το γενικό πλαίσιο αφορά την χρονική και τοπική τοποθέτηση του κειμένου στην οποία γράφτηκε αλλά και για την οποία αναφέρεται, επειδή έτσι αντιμετωπίζεται το κείμενο ως έκφραση μίας συγκεκριμένης εποχής (βοηθητικές ερωτήσεις: Πότε γράφτηκε; Σε ποια περιοχή; Ποιες ήταν οι τότε κοινωνικοπολιτικές συνθήκες; Ποιος είναι ο αφηγηματικός χρόνος και τόπος, συμπίπτει με αυτόν της συγγραφής;).

Επίσης, αφορά το συγγραφέα, τη ζωή και το υπόλοιπο έργο του, γιατί έτσι διακρίνεται η οπτική από την οποία παρουσιάζονται διάφορα ζητήματα και καταστάσεις. (βοηθητικές ερωτήσεις: Ποια ήταν η κοινωνική θέση του συγγραφέα; Έχει κάποιο ιδεολογικό προσανατολισμό; Ποιο ήταν το μορφωτικό του υπόβαθρο; Επηρεάστηκε από κάπου; Ακολουθεί συγκεκριμένο λογοτεχνικό ρεύμα; Ποιες τεχνικές χρησιμοποιεί; Το κείμενο που μελετούμε σε σχέση με τα υπόλοιπα, τι θέση έχει; Γράφτηκε σε πρώιμη, μεταγενέστερη ή ώριμη συγγραφική φάση; Η θέση του συγγραφέα στο κείμενο αναθεωρείται ή ενισχύεται από άλλα μεταγενέστερα έργα;). Επιπλέον, το γενικό πλαίσιο περιλαμβάνει κείμενα με κοινούς άξονες (όπως είναι τα κοινά ιστορικά γεγονότα, οι θεματικοί κύκλοι, τα ζητήματα, τα ηθικά διδάγματα) και η σύγκριση τους σε τυχόν ομοιότητες και διαφορές.

Είναι γεγονός πως όσο δουλεύουμε ένα κείμενο, τόσο αυτό μας αποκαλύπτεται. Η διαδικασία της αποκάλυψης γίνεται περιπετειώδεις και μαγευτική καθώς τα νοήματα «αναδύονται» πίσω από τις λέξεις.

Στέλλα Μιλτιάδου

(Φιλόλογος)

Με την επίσκεψη και την χρήση της ιστοσελίδα http://www.learnincy.com συμφωνείτε και αποδέχεστε τους όρους και τις προϋποθέσεις. Οι οροί και οι προϋποθέσεις τις σελίδας http://www.learnincy.com μπορούν να αλλάξουν ανά πάσα στιγμή χωρίς καμία προειδοποίηση ή ενημέρωση.
Αν σου άρεσε, μοιράσου το με τους φίλους σου